लोक सेवा विशेष वस्तुगत प्रश्नोत्तर (२० चैत २०८१, बुधबार)
१. विश्व बैङ्कले सन् २०२५ मार्च २४ मा सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदन अनुसार नेपालको तीन दशकको आर्थिक वृद्धिदर कति रहेको छ ?
➤ ४.२ प्रतिशत
- प्रतिवेदन अनुसार सन् १९९६ देखि २०२३ सम्मको अवधिमा नेपालको आर्थिक वृद्धिमा विप्रेषणको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको । तथापि छिमेकी राष्ट्रहरूको तुलनामा भने यो वृद्धिदर कमजोर देखिएको ।
- दक्षिण एसियाका आठ राष्ट्र मध्ये नेपालको आर्थिक वृद्धिदर छैटौँ स्थानमा रहेको ।
- निर्यातमा गिरावट, औद्योगिक क्षेत्रमा सुस्तता र न्यून उत्पादकत्व जस्ता संरचनागत चुनौतीका कारण नेपालको अर्थतन्त्र पछाडि धकेलिनुका साथै गैरकृषि क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना सुस्त रहेको जस्ता कारण उल्लेख गरिएको ।
- गरिबी न्यूनीकरणमा नेपालको सफलता उल्लेखनीय रहेको ।
- १६ औँ आवधिक योजनाले सन् २०२९ सम्म वार्षिक ७.१ प्रतिशतको जिडिपी वृद्धिको अनुमान गरेको ।
- नेपालको सन् २०१७/१८ को श्रम शक्ति सर्वेक्षण अनुसार स्वदेश फर्किएका आप्रवासीमध्ये १४.३ प्रतिशत बेरोजगार रहेको र ४१.५ प्रतिशत श्रमबजार बाहिरै रहेको देखिएको ।
२. वल्र्ड ह्यापिनेस रिपोर्ट–२०२५ अनुसार विश्वमा सबैभन्दा धेरै खुसी देशको शीर्ष स्थानमा कुन राष्ट्र रहेको छ ?
➤ फिनल्यान्ड
- सो प्रतिवेदन अनुसार नेपाल दक्षिण एसियाको सबैभन्दा खुसी देशको शीर्ष स्थानमा परेको ।
३. दसौँ राष्ट्रिय खेलकुदको मस्कट के हो ?
➤ रेड पान्डा (हाब्रे)
- २०८१ चैत्र ५ मा लोगो र मस्कट सार्वजनिक गरिएको ।
- लोगोमा कर्णाली नदी, नेपालको झन्डा, सात प्रदेश र खेलाडी, हिमाल, पहाड र तराई तथा शान्तिको प्रतीक परेवा समेटिएको ।
- लोगो र मस्कट दुवै विकास तमकुजुले तयार गर्नुभएको ।
- १० औँ राष्ट्रिय खेलकुद २०८२ जेठ ३–१० सम्म कर्णाली प्रदेशमा हुने भएको ।
४. निक साइमन्स अवार्ड २०२४ बाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को हुन् ?
➤ जनस्वास्थ्य निरीक्षक रविन थापा (धादिङको ज्वालामुखी गापा ढोला स्वास्थ्य चौकीमा कार्यरत)
५. दक्षिण एसियाली किसान सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?
➤ वि.सं. २०८१ चैत्र ७–८ (सन् २०२५ मार्च २०–२१), काठमाडौँ
- जलवायु सङ्कटको प्रभावबाट किसान र उनीहरूको जीविकोपार्जनको सुरक्षामा जोड दिँदै सम्मेलन सम्पन्न भएको ।
- दक्षिण एसियाका २६, २७ वटा किसान सङ्गठनका प्रतिनिधि सहभागी सम्मेलनले किसानको खाद्य सम्प्रभुता, जलवायु न्याय र अधिकार सुनिश्चित गर्न बहुराष्ट्रिय निगम र वित्तीय संस्थाहरूका जनविरोधी नीतिविरुद्ध सङ्घर्षलाई सशक्त बनाउने आह्वानसहितको घोषणा जारी गरेको ।
- सम्मेलनमा नेपाल, भारत, बङ्गलादेश, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, भुटान, माल्दिभ्स र अफगानिस्तानका किसान नेताहरूको सहभागिता रहेको ।
- सम्मेलनले दक्षिण एसिया किसान महासङ्घमा डा. प्रेम दङ्गालको अध्यक्षतामा नयाँ नेतृत्व चयन गरेको ।
६. नेपाल कहिलेबाट अल्पविकसित राष्ट्र समूहबाट विकासशील राष्ट्रमा स्तरोन्नति हुने भएको छ ?
➤ सन् २०२६ नोभेम्बर
७. १७ औँ संस्करणको धर्मश्री शारीरिक सुगठन प्रतियोगिताको उपाधि विजेता खेलाडी को हुन् ?
➤ उमेश राई
- गोर्खाली फिटनेसका राईले ग्यालेक्सी फिटनेसका ललित धिमाललाई पछि पार्दै उपाधि जितेका ।
- उपाधि जितेसँगै उनले व्यक्तिगत विधातर्फ नेपालकै सर्वाधिक धनराशि पुरस्कार १२ लाख र ट्रफी प्राप्त गरेका ।
- त्यस्तै उपविजेता धिमालले नगद छ लाख एवं तृतीय भएका दाङका माधव सुवेदीले नगद तीन लाख प्राप्त गरेका ।
८. भारतको जयपुरमा सम्पन्न (सन् २०२५) मा २५ औँ संस्करणको आइफा अवार्डमा सर्वोत्कृष्ट अवार्डको उपाधि जित्न सफल चलचित्र कुन हो ?
➤ लापता लेडिज
- आइफाले सिल्भर जुब्ली मनाउँदै सन् २०२४ मा रिलिज भएका तथा डिजिटल प्लेटफर्ममा रिलिज भएका फिल्म र वेब शिरिजलाई विभिन्न विधामा अवार्ड प्रदान गरेको।
- फिल्म लापत्ता लेडिजले सर्वाधिक ११ अवार्ड जितेको ।
- सर्वोत्कृष्ट फिल्म : लापता लेडिज
- सर्वोत्कृष्ट अभिनेता : कार्तिक आर्यन (भुलभुलैया ३)
- सर्वोत्कृष्ट अभिनेतृ : नितान्सी गोयल (लापता लेडिज)
- सर्वोत्कृष्ट सहअभिनेता : रवि किसन (लापता लेडिज)
- सर्वोत्कृष्ट सहअभिनेतृ : छाया कदम (लापता लेडिज)
- सर्वोत्कृष्ट नवअभिनेतृ : प्रतिभा रान्ता (लापता लेडिज)
- सर्वोत्कृष्ट निर्देशक : किरण राव (लापता लेडिज)
- आइफा डिजिटल अवार्डतर्फ अमर सिंह चमकिला सर्वोत्कृष्ट फिल्म घोषित भएको ।
९. वरिष्ठ पत्रकार माथवरसिंह बस्नेतको निधन कहिले भएको हो ?
➤ विसं २०८१ चैत्र ९
१०. तेस्रो लुम्बिनी अन्तर्राष्ट्रिय पिस म्याराथन–२०२५ को उपाधि विजेता धावक को हुन् ?
➤ अनिश थापामगर
११. तेस्रो नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय नाट्य महोत्सव (निटफेस्ट) कहिले सम्पन्न भएको हो ?
➤ विसं २०८१ चैत्र ६–१२
- नाट्य महोत्सवमा १२ देशका एक सयभन्दा बढी कलाकारहरूले १७ नाटक मञ्चन गरेका ।
१२. विसं २०८१ चैत्र ७ देखि सञ्चालन भएको एसइई परीक्षामा सहभागी हुने परीक्षार्थी सङ्ख्या कति रहेको छ ?
➤ पाँच लाख १४ हजार ७१
- (छात्रा : दुई लाख ५७ हजार ७३० र छात्र : दुई लाख ५६ हजार ७११)
- देशभर २०७९ र जापानमा एक गरी २०८० परीक्षा केन्द्र कायम गरिएको ।
- एसइई परीक्षा दिनेमध्ये प्राविधिक धारतर्फ १६ हजार ९४७ विद्यार्थी रहेका ।
- पनिकाले असार ७ मा परीक्षाफल प्रकाशित गर्ने गरी कार्यतालिका बनाएको ।
१३. आधुनिक प्रविधिमा आधारित वित्तीय सेवा विकास गर्ने उद्देश्यले ‘डिजिटल फाइनान्स इनोभेसन हब’ को स्थापना कहिले भएको हो ?
➤ विसं २०८१ चैत्र १५
- नेपाल राष्ट्र बैङ्कले उक्त हव स्थापना गरेको ।
- वित्तीय नवप्रवर्तकहरूलाई विद्यमान नीतिगत एवं नियामकीय व्यवस्थाबारे जानकारी गराउने, सरोकारवालाबाट प्राप्त हुने वित्तीय क्षेत्रका नवप्रवर्तनकारी प्रस्ताव र तीनले ल्याउन सक्ने अवसर एवं चुनौतीको विश्लेषण गर्न उक्त हब स्थापना गरिएको राष्ट्र बैङ्कले जनाएको ।
१४. नेपाल क्रिकेट सङ्घ (क्यान) ले क्रिकेटको मुख्य प्रशिक्षक (राष्ट्रिय पुरुष टोली) मा कसलाई नियुक्त गरयो ?
➤ स्टुवार्ट ल (अस्ट्रेलिया), विसं २०८१ चैत्र १५
- अस्ट्रेलियाका पूर्व व्याट्सम्यान स्टुवार्ट ल नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका प्रमुख प्रशिक्षक नियुक्त भएका । उनको कार्यकाल दुई वर्षको हुने छ ।
१५. पाहाँचरे पर्वे कहिले मनाइन्छ ?
➤ घोडेजात्रा (चैत्र कृष्ण औँसी) को अघिल्लो दिनदेखि ३ दिनसम्म
१६. विशिष्ट आख्यानकार परशु प्रधानको स्मृतिमा स्थापित परशु–कल्पना स्रष्टा सम्मान २०८१ कसलाई प्रदान गरियो ?
➤ आख्यानकारद्वय ध्रुव सापकोटा र गणेश रसिक (पुरस्कार राशि : जनही रु. ५०,१०१)
१७. आठौँ नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव (निफ) मा उत्कृष्ट गौतम बुद्ध अवार्ड जित्न सफल चलचित्र कुन हो ?
➤ शाम्वाला
- उत्कृष्ट राष्ट्रिय फिचर फिल्म अवार्ड : चलचित्र आँखा
- उत्कृष्ट अभिनेता : आरके मेहता (आँखा)
- उत्कृष्ट अभिनेतृ : अञ्जना बराइली (पुजार सार्की)
- राष्ट्रिय फिचर फिल्म अवार्ड : छायाकार राजेश श्रेष्ठ
- उत्कृष्ट राष्ट्रिय चलचित्र लेखन अवार्ड : जौन योञ्जन
- डन क्विजोट अवार्ड : रुक्मिणी (भारतीय फिल्म)
- मञ्जुश्री अवार्ड (एआई फिल्म अवार्ड) : दि अविस (अर्जेन्टिना)छोटो चलचित्र विधातर्फ :
- उत्कृष्ट सर्ट फिल्म निर्देशक अवार्ड : निसान खत्री (अ विट्नेस)
- माउन्ट एभरेष्ट अवार्ड : मेल्टिङ स्नो (बेल्जियम)
- बागमती अवार्ड : स्पेनी फिल्म लुसिया जी रोमेरो अडियन्स च्वाइसतर्फ :
- उत्कृष्ट कथानक चलचित्र : सतीदेवी (लक्ष्मण सुवेदी निर्देशित)
- उत्कृष्ट डकुमेन्ट्री : गल्स रिराइटिङ डेस्टिनी
- उत्कृष्ट छोटो फिल्म : दि विट्नेस ट्री
- उत्कृष्ट राष्ट्रिय डकुमेन्ट्री फिल्म : देवी (सुविना श्रेष्ठ)
- उत्कृष्ट सर्ट फिल्म : दि विट्नेस ट्री (निराजनराज भेटवाल)
- २०८१ चैत्र ७–११ सम्म काठमाडौँमा भएको निफ महोत्सवमा ४० देशका ८७ फिल्म प्रदर्शन भएका ।
१८. वरिष्ठ पत्रकार तथा राजनीतिज्ञ कमल कोइरालाको निधन कहिले भएको हो ?
➤ विसं २०८१ चैत्र १७
- पूर्वप्रधानमन्त्री मातृकाप्रसाद कोइरालाका छोरा उनी कोइराला परिवारका एक मात्र कम्युनिस्ट नेताका रूपमा परिचित रहेका,
१९. नेपालमा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको दौड सम्मेलन (नेपाल इन्टरनेसनल रनिङ कन्फ्रेन्सको आयोजना कहिले हुने भएको छ ?
➤ विसं २०८२ जेठ २३
२०. प्रधानमन्त्री कप एक दिवसीय राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिता २०८१ को उपाधि कसले जित्यो ?
➤ नेपाल पुलिस क्लब (उपविजेता : त्रिभुवन आर्मी क्लब)
- पुलिस क्लबले ट्रफीसहित १० लाख रुपियाँ प्राप्त गरेको । उपविजेता आर्मी पाँच लाख रुपियाँको हकदार बनेको ।
- पहिलो संस्करणमा आर्मीसँगै उपाधि बाँडेको पुलिसले सन् २०१९ र गत वर्ष पनि उपाधि जितेको ।
- पुलिसका स्पिनर ललित राजवंशी सर्वश्रेष्ठ खेलाडी घोषित भएका ।
- सर्वश्रेष्ठ खेलाडी : ललित राजवंशी
- सर्वश्रेष्ठ बलर : ललित राजवंशी
- सर्वश्रेष्ठ ब्याट्सम्यान : अर्जुन कुमाल (गण्डकी)
- उदियमान खेलाडी : तृतराज दास (त्रिभुवन आर्मी)
प्रस्तुतकर्ता : टङ्क केसी
