राष्ट्रिय सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणसम्बन्धी दीर्घकालीन नीति

राष्ट्रिय सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणसम्बन्धी दीर्घकालीन नीति

नेपाल सरकारद्वारा राष्ट्रिय सांस्कृतिक नीति २०६७ जारी गरिएको छ। यस नीतिअनुसार भाषा, कला, संस्कृति, ललितकला, संगीत तथा नाट्य क्षेत्रको संरक्षण, विकास र प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न संस्थाहरू गठन गरिएका छन्। तीमध्ये प्रमुख संस्थाहरू हुन्:

• नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान

• नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठान

• नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान

यसका अतिरिक्त, पुरातात्त्विक सम्पदाहरूको संरक्षणका लागि विभिन्न सङ्ग्रहालयहरू स्थापना गरी कार्यक्रमहरू सञ्चालनमा ल्याइएको छ। ती प्रमुख सङ्ग्रहालयहरू यस्ता छन्:

• राष्ट्रिय अभिलेखालय

• राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय, छाउनी

• राष्ट्रिय मुद्रा सङ्ग्रहालय

• राष्ट्रिय कला सङ्ग्रहालय, भक्तपुर

• प्रदेश सङ्ग्रहालयहरू: पोखरा, सुर्खेत, धनकुटा

• प्रदेश दरबार सङ्ग्रहालय, पाल्पा

• गोरखा सङ्ग्रहालय

• कपिलवस्तु सङ्ग्रहालय

• नुवाकोट दरबार सङ्ग्रहालय

यी सङ्ग्रहालयमार्फत पुरातात्त्विक वस्तुहरूको संरक्षणका विविध कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन्। साथै, देशका ७२ जिल्लाका सम्पदाहरूको सूचीकरण गरिएको छ र तीअनुरूप संरक्षण कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् । विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत सम्पदाहरूको संरक्षणका लागि विशेष कार्यक्रमहरू पनि अघि बढाइएका छन्। यसै क्रममा, पवित्र धार्मिक स्थल देवघाट क्षेत्रको संरक्षण र विकासका लागि २० वर्षे गुरुयोजना स्वीकृत भइसकेको छ।

अन्य उल्लेखनीय पहलहरूमा:

• धरान, चितवन, कीर्तिपुर, पोखरा, दाङ र जुम्लामा जातीय सङ्ग्रहालयहरू स्थापना कार्य अगाडि बढाइएको छ, जसमा स्थानीय निकाय र समुदायको सक्रिय सहभागिता छ।

• काठमाडौंको गोकरण क्षेत्रमा जनआन्दोलन तथा सहिद स्मृति सङ्ग्रहालयको पूर्वाधार विकास सुरु गरिएको छ।

• नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय स्थापना भई केही भाग सर्वसाधारणका लागि अवलोकन गर्न खुला गरिएको छ।

• मैथिली साहित्यका महाकवि विद्यापतिको स्मृतिमा पुरस्कार स्थापना गर्न रु. १ करोडको अक्षयकोष सृजना गरिएको छ।

• लुम्बिनी, पशुपति र जनकपुर क्षेत्रका गुरुयोजनाअनुसार पूर्वाधार विकाससम्बन्धी गतिविधिहरू सञ्चालनमा छन्।