सन् २०२६ को लोकतन्त्र प्रतिवेदन
.jpg)
प्रमुख प्रैष्टिक (Foundational) तथ्यहरू:
- प्रकाशक संस्था: स्वीडेनको गोथेनबर्ग विश्वविद्यालय (University of Gothenburg) स्थित भी-डेम इन्स्टिच्युट (V-Dem Institute) ले
- प्रतिवेदनको संस्करण: यो लोकतन्त्र प्रतिवेदनको १० औं संस्करण हो र यसको शीर्षक "Unraveling The Democratic Era?" राखिएको,
- तथ्यांकको आधार (Dataset): यसमा सन् १७८९ देखि २०२५ सम्मको ऐतिहासिक तथ्यांकहरू समावेश
- यस प्रतिवेदनले २०२ वटा देश र क्षेत्रहरू समेटेको,
- मापन गरिएका सूचकहरू: लोकतन्त्रका ६०० भन्दा बढी विभिन्न विशेषता वा गुणहरू (attributes)
- मुख्य सूचकांक: प्रतिवेदन मुख्यतया उदार लोकतन्त्र सूचकांक (Liberal Democracy Index - LDI) मा केन्द्रित (यस सूचकांकले कुनै पनि देशमा लोकतन्त्र केवल "निर्वाचन" (Electoral) मात्र नभई कत्तिको "उदार" (Liberal) छ भन्ने कुरालाई मापन गर्छ)
विश्वव्यापी लोकतन्त्रको वर्तमान अवस्था (Executive Summary):
- औसत विश्वव्यापी नागरिकका लागि लोकतन्त्रको स्तर सन् १९७८ को स्तरमा पुगेको (यसको अर्थ "लोकतन्त्रीकरणको तेस्रो लहर" (Third Wave of Democratization) बाट प्राप्त उपलब्धिहरू लगभग मेटिएका,)
- अधिनायकवादको प्रभुत्व: विश्वका ७४% जनसंख्या (६ अर्ब मानिस) अहिले अधिनायकवादी शासन (Autocracies) मा बाँचिरहेका,
- उदार लोकतन्त्रको संकुचन: केवल ७% जनसंख्या (०.६ अर्ब) मात्र पूर्ण उदार लोकतन्त्र (Liberal Democracies) मा बसोबास गर्छन्, जुन ५० वर्षयताकै न्यून बिन्दु,
मुख्य तथ्यांक तालिका: शासन व्यवस्था र जनसंख्या (२०२५ को अन्त्य सम्म):
|
विवरण
|
संख्या / प्रतिशत
|
|---|---|
|
कुल अधिनायकवादी देशहरू
|
९२ देशहरू |
|
कुल लोकतान्त्रिक देशहरू
|
८७ देशहरू
|
|
अधिनायकवादमा बस्ने जनसंख्या
|
७४% (६ अर्ब)
|
|
लोकतन्त्रमा बस्ने जनसंख्या
|
२६% (२.२ अर्ब)
|
|
उदार लोकतन्त्रमा बस्ने जनसंख्या
|
७% (०.६ अर्ब)
|
|
बन्द अधिनायकवाद (Closed Autocracies) मा बस्ने जनसंख्या
|
२८% (२.३ अर्ब)
|
उदार लोकतन्त्र सूचकांक (Liberal Democracy Index - LDI) अनुसार सन् २०२५ मा विश्वका शीर्ष १० लोकतान्त्रिक राष्ट्रहरू:
|
मर्यादा क्रम (Rank)
|
राष्ट्र
|
Liberal Democracy Index - LDI स्कोर
|
|---|---|---|
|
१
|
डेनमार्क (Denmark)
|
०.८८
|
|
२
|
स्वीडेन (Sweden)
|
०.८५
|
|
३
|
नर्वे (Norway)
|
०.८५
|
|
४
|
स्विट्जरल्याण्ड (Switzerland)
|
०.८४
|
|
५
|
एस्टोनिया (Estonia)
|
०.८४
|
|
६
|
आयरल्याण्ड (Ireland)
|
०.८२
|
|
७
|
कोस्टा रिका (Costa Rica)
|
०.८१
|
|
८
|
फिनल्याण्ड (Finland)
|
०.८१
|
|
९
|
फ्रान्स (France)
|
०.८०
|
|
१०
|
बेल्जियम (Belgium)
|
०.७९
|
उदार लोकतन्त्र सूचकांक (Liberal Democracy Index - LDI) अनुसार सन् २०२५ मा विश्वका सबैभन्दा न्यून १० राष्ट्रहरू:
|
मर्यादा क्रम (Rank)
|
राष्ट्र
|
Liberal Democracy Index - LDI स्कोर
|
|---|---|---|
|
१७९
|
इरिट्रिया (Eritrea)
|
०.०१
|
|
१७८
|
उत्तर कोरिया (North Korea)
|
०.०१
|
|
१७७
|
म्यानमार (Myanmar)
|
०.०१
|
|
१७६
|
अफगानिस्तान (Afghanistan)
|
०.०२
|
|
१७५
|
निकारागुआ (Nicaragua)
|
०.०२
|
|
१७४
|
तुर्कमेनिस्तान (Turkmenistan)
|
०.०३
|
|
१७३
|
सुडान (Sudan)
|
०.०३
|
|
१७२
|
बेलारुस (Belarus)
|
०.०४
|
|
१७१
|
चीन (China)
|
०.०४
|
|
१७०
|
भेनेजुएला (Venezuela)
|
०.०४
|
विश्वमा "लोकतान्त्रिक मन्दी" (Democratic Recession)
| सूचकको विधा | मुख्य प्रवृत्ति / तथ्याङ्क | प्रभाव र विस्तार |
| परिवर्तनको दिशा | निरंकुशतातर्फ उन्मुख (Autocratizing) | ४४ देशहरू अहिले अधिनायकवादतर्फ ढल्किरहेका छन्, जहाँ विश्वको ४१% जनसंख्या (३.४ अर्ब) बसोबास गर्छन्, |
| लोकतन्त्रीकरणतर्फ उन्मुख (Democratizing) | केवल १८ देशहरूमा मात्र लोकतन्त्र सुधार भइरहेको छ, जसमा विश्वको मात्र ५% जनसंख्या पर्दछ, | |
| खस्कँदै गएका प्रमुख सूचकहरू | अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता (Freedom of Expression) | ४४ देशमा खस्किएको, |
| संगठन खोल्ने स्वतन्त्रता (Freedom of Association) | २२ देशमा गिरावट आएको, | |
| निर्वाचनको गुणस्तर (Quality of Elections) | २४ देशमा कमजोर भएको, |
क्षेत्रीय तालिका: शासन व्यवस्था अनुसार जनसंख्याको हिस्सा (२०२५)
|
क्षेत्र
|
अन्य विवरण
|
|---|---|
|
पश्चिम युरोप र उत्तर अमेरिका (Western Europe and North America)
|
|
|
ल्याटिन अमेरिका र क्यारिबियन (Latin America and the Caribbean)
|
|
|
सब-सहारा अफ्रिका (Sub-Saharan Africa)
|
|
|
पूर्वी युरोप (Eastern Europe)
|
|
|
पूर्वी एशिया र प्रशान्त क्षेत्र (East Asia and the Pacific)
|
|
|
दक्षिण र मध्य एशिया (South and Central Asia)
|
|
|
मध्य पूर्व र उत्तर अफ्रिका (Middle East and North Africa)
|
|
सबैभन्दा बढी गिरावट आएका लोकतान्त्रिक पक्षहरू (Top Declining Indicators)
|
सूचक
|
गिरावट देखिएका देशहरूको संख्या
|
|---|---|
|
मिडियामा सरकारी सेन्सरशिप (Government Censorship of Media)
|
४४ देशहरू
|
|
शैक्षिक र सांस्कृतिक अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता
|
४१ देशहरू
|
|
नागरिक समाजमाथि दमन (CSO Repression)
|
३९ देशहरू
|
|
मिडियाको आत्म-सेन्सरशिप (Media Self-censorship)
|
३९ देशहरू
|
|
राजनीतिक विपक्षीलाई दबाउन यातनाको प्रयोग (Use of Torture)
|
३३ देशहरू
|
नेपालको स्थिति:
- श्रेणी: नेपाललाई "चुनावी लोकतन्त्र" (Electoral Democracy - ED) को श्रेणीमा राखिएको,
नेपालको स्कोर र विश्वव्यापी स्तर:
|
सूचक
|
विश्वव्यापी श्रेणी
|
स्कोर (Score - 0 to 1)
|
|---|---|---|
|
उदार लोकतन्त्र सूचकांक (Liberal Democracy Index (LDI)
|
६५
|
०.५०
|
|
चुनावी लोकतन्त्र सूचकांक (Electoral Democracy Index (EDI)
|
६१
|
०.६६
|
|
उदारवादी अवयव सूचकांक (Liberal Component)
|
७२
|
०.७५
|
|
समतामूलक अवयव सूचकांक (Egalitarian Component)
|
९१
|
०.५८
|
|
सहभागितामूलक अवयव सूचकांक (Participatory Component)
|
४१
|
०.६२
|
|
विचारविमर्शात्मक अवयव सूचकांक (Deliberative Component)
|
१०७
|
०.५४
|
सार्क राष्ट्रहरूको लोकतन्त्र स्थिति तुलना (२०२५ को अन्त्य सम्मको तथ्यांक)
|
राष्ट्र
|
शासन व्यवस्थाको श्रेणी (Regime Type)
|
उदार लोकतन्त्र सूचकांक (LDI) स्कोर
|
विश्वव्यापी श्रेणी (Rank)
|
परिवर्तनको अवस्था (Episode)
|
|---|---|---|---|---|
|
श्रीलंका
|
चुनावी लोकतन्त्र
|
०.६१
|
४४
|
लोकतन्त्रीकरण भइरहेको (Democratizing)
|
|
नेपाल
|
चुनावी लोकतन्त्र
|
०.५०
|
६५
|
स्थिर (Stable)
|
|
भुटान
|
चुनावी लोकतन्त्र
|
०.४६
|
७१
|
"Grey Zone" लोकतन्त्र
|
|
मालदिभ्स
|
चुनावी लोकतन्त्र
|
०.४२
|
७७
|
"Grey Zone" लोकतन्त्र
|
|
भारत
|
चुनावी अधिनायकवाद
|
०.२६
|
१०५
|
निरंकुशतातर्फ (Autocratizing)
|
|
पाकिस्तान
|
चुनावी अधिनायकवाद
|
०.१८
|
११७
|
निरंकुशतातर्फ (Autocratizing)
|
|
बंगलादेश
|
बन्द अधिनायकवाद
|
०.१२
|
१३३
|
अधिनायकवाद (Totalitarianism) तर्फ गहिरिएको,
|
|
अफगानिस्तान
|
बन्द अधिनायकवाद
|
०.०२
|
१७६
|
निरंकुशतातर्फ (Autocratizing)
|
