लोकतन्त्र, लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यताहरू र यसका महत्त्व

लोकतन्त्रको परिचय

• खुला प्रतिस्पर्धाको माध्यमद्वारा जनताले आफ्नो शासक आफै छान्न पाउने व्यवस्था लोकतन्त्र हो । अर्थात्‌ जनताले जनताको लागि जनताबाट गर्ने शासन नै लोकतन्त्र हो । लोकतन्त्रमा जनतालाई शक्तिको प्रमुख स्रोतको रूपमा स्विकारेको हुन्छ । जनप्रतिनिधिद्वारा शासन सञ्चालन गरिन्छ । जनउत्तरदायी सरकार र जनमुखी सेवा हुन्छ । नागरिक अधिकार र मानव अधिकारको प्रत्याभूति हुन्छ । कानुनको शासन कार्यान्वयन गरिएको हुन्छ ।

मूल्य मान्यताहरू

• नागरिक सर्वोच्चता
• कानुनको शासन
• आवधिक निर्वाचन
• बालिग मताधिकार
• बहुदलीय प्रतिस्पर्धा
• बहुमतको शासन, अल्पमतको कदर
• सत्तापक्ष र प्रतिपक्षको व्यवस्था
• विकेन्द्रित शासन पद्धति
• स्वतन्त्र सक्षम एवं पहुँचयोग्य न्यायपालिका,
• नागरिक अधिकार मानव अधिकारको प्रत्याभूति,
• स्वतन्त्रता र समानता
• सहभागिता र प्रतिनिधित्व,
• सामाजिक न्यायको व्यवस्था,
• अधिकार र कर्तव्य प्रति सचेत जनता,
• स्वतन्त्र र सक्षम प्रेस जगत्‌ तथा सजग नागरिक समाज
• सामाजिक एकता र सहिष्णुता
• सुशासनको प्रत्याभूति

महत्त्व

• जनतामा निहित सार्वभौमसत्ता र राजकीय सत्ताको कदर गर्ने,
• कानुनको शासन कायम गर्ने,
• संविधानवादमा आधारित शासन प्रणाली कायम गर्ने,
• नागरिक स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी गर्ने,
• सुशासनमा आधारित नागरिक प्रशासन स्थापना गर्न,
• निरङ्कुश र स्वेच्छाचारी शासनको अन्त्य गर्न,
• नागरिकको Voice, choice right को सम्मान गर्न,
• बहुलवादमा आधारित समाजलाई मान्यता प्रदान गर्न,